Có — nhưng không phải ngay một lúc cho tất cả. Từ ngày 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai đã thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. Từ ngày 01/01/2026, sau khi hình thức thuế khoán bị bãi bỏ, ngưỡng áp dụng là hộ kinh doanh có doanh thu kê khai trên 1 tỷ đồng/năm. Đến ngày 01/7/2029, mọi chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại đều phải tham gia.
Mức đóng hằng tháng bằng 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng: 25% vào BHXH (22% quỹ hưu trí – tử tuất và 3% quỹ ốm đau – thai sản) cộng 4,5% vào quỹ BHYT. Với mức tham chiếu hiện hành 2.530.000đ/tháng, số tiền thấp nhất phải đóng là 746.350đ/tháng.
Bài viết này trả lời chi tiết: ai phải đóng, ai được miễn, mức đóng tính thế nào, đăng ký ra sao, được hưởng quyền lợi gì và không đóng thì bị gì.
Ai thuộc diện đóng BHXH bắt buộc — và ai được miễn?
Ai phải đóng
Theo điểm m khoản 1 Điều 2 Luật BHXH năm 2024, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ. Lưu ý quan trọng: chủ hộ kinh doanh không đăng ký kinh doanh (buôn bán nhỏ lẻ không giấy phép) thì không thuộc diện bắt buộc.
Việc áp dụng được thực hiện theo lộ trình tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, sau khi được Bảo hiểm xã hội Việt Nam làm rõ thêm theo các nghị định về thuế mới:
| Giai đoạn | Đối tượng áp dụng | Căn cứ xác định |
|---|---|---|
| Từ 01/7/2025 đến trước 01/01/2026 | Chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai | Thông tư 40/2021/TT-BTC |
| Từ 01/01/2026 đến trước 01/7/2029 | Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và thuộc diện nộp thuế GTGT, thuế TNCN | NĐ 68/2026/NĐ-CP, NĐ 141/2026/NĐ-CP |
| Từ 01/7/2029 | Tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại | Lộ trình NĐ 158/2025/NĐ-CP |
Vì sao mốc 01/01/2026 đặc biệt quan trọng? Vì từ thời điểm này, hình thức thuế khoán chính thức bị bãi bỏ: tất cả hộ kinh doanh đều phải kê khai doanh thu gửi cơ quan thuế (theo NĐ 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026 và NĐ 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026), đồng thời ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT, thuế TNCN được điều chỉnh từ trên 500 triệu lên trên 1 tỷ đồng/năm. Nói cách khác, trước 2029, ranh giới “có phải đóng BHXH bắt buộc hay chưa” chính là mức doanh thu kê khai 1 tỷ đồng/năm.
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống phải thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 của năm dương lịch tiếp theo — và vẫn có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng trong thời gian chờ đến 2029.
Ai được miễn
Theo khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 2024, các đối tượng sau không thuộc diện BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh, gồm:
- Người đang hưởng lương hưu hằng tháng;
- Người đang hưởng trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc trợ cấp hằng tháng theo quy định khác của pháp luật;
- Người đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định (nam từ 62 tuổi, nữ từ 60 tuổi — lộ trình tại Điều 169 Bộ luật Lao động 2019).
Trường hợp đang tham gia BHXH bắt buộc theo nhóm đối tượng khác (ví dụ vẫn đang là lao động hợp đồng ở công ty khác) thì đóng theo nhóm đó, không phải đóng thêm với tư cách chủ hộ kinh doanh.
Mức đóng năm 2026 và cách tính tiền
Tỷ lệ đóng: 29,5% gồm BHXH 25% + BHYT 4,5%
Theo điểm a, b khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 2024, chủ hộ kinh doanh đóng:
- 3% vào Quỹ ốm đau và thai sản;
- 22% vào Quỹ hưu trí và tử tuất;
tức tổng 25% tiền lương làm căn cứ đóng vào BHXH. Ngoài ra, theo hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (trả lời báo chí tháng 9/2026), chủ hộ kinh doanh còn đóng 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng vào quỹ BHYT. Tổng cộng mức đóng hằng tháng là 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng.
Điểm đặc biệt: chủ hộ được tự lựa chọn mức lương làm căn cứ đóng, thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng (điểm d khoản 1 Điều 31 Luật BHXH 2024).
Mức tham chiếu hiện nay là bao nhiêu?
Theo khoản 13 Điều 141 Luật BHXH 2024, khi mức lương cơ sở chưa bị bãi bỏ thì mức tham chiếu chính là mức lương cơ sở. Theo NĐ 161/2026/NĐ-CP, lương cơ sở từ ngày 01/7/2026 là 2.530.000đ/tháng — đây cũng là mức tham chiếu đang áp dụng.
Do đó, mức đóng BHXH hằng tháng của chủ hộ kinh doanh nằm trong khoảng:
- Thấp nhất: 29,5% × 2.530.000 = 746.350đ/tháng (trong đó BHXH 632.500đ, BHYT 113.850đ);
- Cao nhất: 29,5% × 20 × 2.530.000 = 14.927.000đ/tháng.
Bảng tính ví dụ năm 2026
| Mức lương tự chọn làm căn cứ đóng | BHXH 25% | BHYT 4,5% | Tổng 29,5%/tháng |
|---|---|---|---|
| 2.530.000đ (tối thiểu) | 632.500đ | 113.850đ | 746.350đ |
| 5.000.000đ | 1.250.000đ | 225.000đ | 1.475.000đ |
| 10.000.000đ | 2.500.000đ | 450.000đ | 2.950.000đ |
| 20.000.000đ | 5.000.000đ | 900.000đ | 5.900.000đ |
| 50.600.000đ (tối đa = 20 lần) | 12.650.000đ | 2.277.000đ | 14.927.000đ |
Phương thức đóng
Chủ hộ kinh doanh được lựa chọn đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần, tùy tình hình tài chính của hộ. Lưu ý: vì đóng theo hộ kinh doanh, người tham gia chỉ phải thực hiện một bộ hồ sơ và một lịch đóng cho cả hai khoản BHXH và BHYT — không tách rời như khi mua BHYT hộ gia đình.
Đang băn khoăn chọn mức đóng nào cho hợp túi tiền? Đội ngũ dịch vụ của dichvubhxh.vn có thể tư vấn giúp bạn phương án tối ưu giữa mức đóng và quyền lợi lương hưu dự kiến: xem các gói tư vấn và đăng ký tại dichvubhxh.vn/bieu-phi.
Thủ tục đăng ký tham gia BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh
Theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, chủ hộ kinh doanh có thể đăng ký tham gia theo một trong hai hình thức:
- Nộp hồ sơ thông qua hộ kinh doanh — qua đầu mối hộ kinh doanh nơi mình là chủ hộ;
- Nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH — tại cơ quan BHXH cấp huyện/tỉnh nơi hộ kinh doanh đặt địa điểm kinh doanh, hoặc qua tổ chức dịch vụ thu BHXH được ủy quyền.
Hồ sơ đăng ký gồm:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS);
- Bản sao CCCD còn hiệu lực;
- Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh / mã số thuế của hộ.
Khi tham gia, bạn sẽ được cấp sổ BHXH để ghi nhận toàn bộ quá trình đóng. Sau khi đăng ký, việc tra cứu quá trình đóng, thời gian tham gia và mức đóng hằng tháng có thể thực hiện trực tiếp trên ứng dụng VssID hoặc Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam — xem thêm cách tra cứu quá trình đóng BHXH online cực đơn giản và chính xác của hệ thống muabhyt.vn.
Tham gia được hưởng những quyền lợi gì?
Chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc (đóng 25% vào BHXH và 4,5% vào BHYT) sẽ được hưởng:
- Chế độ hưu trí: tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu khi đủ tuổi và đủ điều kiện;
- Chế độ tử tuất: trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất cho thân nhân khi người tham gia qua đời;
- Chế độ ốm đau, thai sản: nghỉ ốm hưởng trợ cấp, thai sản theo quy định;
- Bảo hiểm y tế: khám chữa bệnh bằng thẻ BHYT với mức hưởng theo quy định.
Lưu ý quan trọng: vì đóng theo diện chủ hộ kinh doanh, người tham gia không thuộc chế độ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) — BHTN chỉ áp dụng cho người lao động có hợp đồng lao động.
Một lợi ích ít người để ý: thời gian đã đóng BHXH tự nguyện trước đây được cộng nối với thời gian đóng bắt buộc theo nguyên tắc cộng nối thời gian đóng, nên không mất đi năm tháng đã tích lũy. Nếu bạn đang đóng BHXH tự nguyện, hãy kiểm tra lại quá trình đóng để lập kế hoạch chuyển đổi — có thể tự tính nhanh với công thức đọc hiểu bảng quá trình đóng trên VssID do muabhyt.vn biên soạn.

Không tham gia đúng hạn bị gì?
BHXH bắt buộc không phải khoản “muốn đóng thì đóng”. Hành vi trốn đóng, gian lận hoặc chậm đóng BHXH có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 10/9/2026) về xử phạt trong lĩnh vực BHXH, và trường hợp có dấu hiệu tội phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015. Bên cạnh rủi ro pháp lý, chậm tham gia còn đồng nghĩa mất đi thời gian tích lũy hưởng lương hưu — khoản không thể “đóng bù” vô hạn.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm có phải đóng không?
Chưa bắt buộc. Đến trước ngày 01/7/2029, chủ hộ kinh doanh có doanh thu kê khai từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống vẫn có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng và được hưởng các chế độ hưu trí, tử tuất.
Đang đóng BHXH tự nguyện có phải chuyển sang bắt buộc không?
Có, khi thuộc diện bắt buộc thì tham gia bắt buộc. Thời gian đã đóng BHXH tự nguyện được cộng nối liên tục, không bị mất và không phải làm thủ tục “chốt” riêng.
Chủ hộ đã đủ tuổi nghỉ hưu còn phải đóng không?
Không. Theo khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 2024, người đã đủ tuổi nghỉ hưu (và người đang hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng) không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh. Tra cứu thêm bảng tuổi nghỉ hưu và số năm đóng theo lộ trình mới để đối chiếu.
Vợ chồng cùng bán hàng, cả hai có phải đóng không?
Chỉ chủ hộ kinh doanh của hộ có đăng ký kinh doanh mới thuộc diện bắt buộc. Người phụ giúp bán hàng (vợ/chồng, người thân) không phải là chủ hộ thì không phải đóng theo diện này — trừ khi họ cũng đứng tên chủ hộ kinh doanh của một hộ kinh doanh khác.
Khoản BHYT 4,5% này khác gì BHYT hộ gia đình?
Khác hoàn toàn. Chủ hộ kinh doanh đóng chung 29,5% (đã bao gồm 4,5% BHYT) và được cấp thẻ BHYT bắt buộc. Người nhà không thuộc diện bắt buộc vẫn mua BHYT hộ gia đình riêng với mức 1.366.200đ/năm cho người đầu tiên. Dù tham gia theo diện nào, cũng nên chú ý giữ chuỗi 5 năm liên tục để không mất quyền lợi vượt trội khi chi phí khám chữa bệnh vượt ngưỡng — xem cái giá của 91 ngày trễ hạn làm đứt chuỗi “5 năm liên tục”.
Kết luận
Chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc không còn là chuyện “sắp tới” — với hộ kinh doanh nộp thuế kê khai, nghĩa vụ đã bắt đầu từ 01/7/2025; với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, nghĩa vụ bắt đầu từ 01/01/2026; và từ 01/7/2029, tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đều tham gia. Mức đóng tối thiểu hiện nay là 746.350đ/tháng, tự chọn mức căn cứ đóng linh hoạt từ 2,53 triệu đến 50,6 triệu đồng.
Chủ động đăng ký sớm không chỉ giúp tránh rủi ro xử phạt mà còn tích lũy đủ thời gian hưởng lương hưu — vì thời gian không thể mua lại.
dichvubhxh.vn — Đồng hành cùng chủ hộ kinh doanh trong mọi thủ tục BHXH
Bạn là chủ hộ kinh doanh và cần người lo trọn gói: xác định có thuộc diện bắt buộc không, chọn mức đóng tối ưu, hoàn tất hồ sơ đăng ký, theo dõi quá trình đóng trên VssID. Đội ngũ dịch vụ BHXH của chúng tôi — cùng hệ sinh thái với muabhyt.vn — sẵn sàng hỗ trợ từ A đến Z.

