Mở đầu
Câu trả lời ngắn gọn là: có, người làm việc part-time vẫn được đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc — nhưng không phải mọi trường hợp part-time đều thuộc diện bắt buộc. Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc sang nhóm người lao động làm việc không trọn thời gian, với một điều kiện mấu chốt về tiền lương tháng. Nếu lương tháng của bạn đạt ngưỡng luật định, công ty phải đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) cho bạn như lao động toàn thời gian; nếu dưới ngưỡng, bạn không thuộc diện bắt buộc và cần phương án khác để không bị gián đoạn quá trình đóng.
Bài viết này giải thích rõ: thế nào là làm việc không trọn thời gian, ngưỡng lương nào thì được đóng bắt buộc, lương tháng tính ra sao với người hưởng lương theo giờ, và mức đóng cụ thể là bao nhiêu.
1. Làm việc không trọn thời gian (part-time) là gì?
Theo Điều 32 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần, và hai bên thỏa thuận về thời gian làm việc trong hợp đồng lao động.
Nói dễ hiểu: bạn làm 4 tiếng mỗi ngày thay vì 8 tiếng, hoặc chỉ làm 3 ngày mỗi tuần thay vì 6 ngày, thì đó là làm việc không trọn thời gian. Hình thức trả lương cũng linh hoạt hơn lao động toàn thời gian: có thể trả theo giờ, theo ngày hoặc theo tuần, tùy thỏa thuận trong hợp đồng.
Điểm quan trọng là: làm ít giờ không đồng nghĩa với không có hợp đồng lao động. Nhiều người làm part-time vẫn ký hợp đồng lao động đàng hoàng với công ty — và chính hợp đồng đó, cộng với mức lương tháng, mới là căn cứ quyết định bạn có thuộc diện đóng BHXH bắt buộc hay không.
2. Điều kiện để part-time được đóng BHXH bắt buộc
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định hai điều kiện song song. Thiếu một trong hai thì chưa thuộc diện bắt buộc.
Điều kiện 1: Có hợp đồng lao động
Điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên — kể cả trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Nói cách khác, hợp đồng của bạn có tên là “hợp đồng cộng tác viên”, “hợp đồng dịch vụ” hay “thỏa thuận làm việc” cũng không quyết định. Nếu thực chất bạn làm việc có trả công, chịu sự quản lý và giám sát của công ty, thì đó vẫn là quan hệ lao động và vẫn thuộc diện xét đóng BHXH bắt buộc.
Điều kiện 2: Tiền lương tháng đạt ngưỡng
Điểm l khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định riêng cho nhóm này: người lao động làm việc không trọn thời gian có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất thì thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Ngưỡng “thấp nhất” này được nhiều đơn vị tư vấn áp dụng theo mức tham chiếu dùng để tính mức đóng, hưởng một số chế độ BHXH. Từ ngày 01/7/2026, mức tham chiếu là 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP. Như vậy, cách kiểm tra nhanh cho năm 2026 là:
- Lương tháng từ 2.530.000 đồng trở lên: thuộc diện đóng BHXH bắt buộc.
- Lương tháng dưới 2.530.000 đồng: chưa thuộc diện bắt buộc.
Ngoài ra, tiền lương thỏa thuận còn không được thấp hơn mức lương tối thiểu theo giờ của vùng nơi bạn làm việc. Năm 2026, mức lương tối thiểu giờ theo Nghị định số 293/2025/NĐ-CP là: vùng I 25.500 đồng/giờ, vùng II 22.700 đồng/giờ, vùng III 20.000 đồng/giờ, vùng IV 17.800 đồng/giờ. Nếu công ty trả lương giờ thấp hơn mức này thì đã vi phạm quy định về tiền lương, bất kể chuyện đóng BHXH.

Hai ví dụ đối chiếu nhanh
- Chị Lan làm phục vụ quán cà phê ở vùng II, lương 25.000 đồng/giờ, làm 5 giờ/ngày, 20 ngày/tháng: lương tháng là 25.000 x 5 x 20 = 2.500.000 đồng. Mức này thấp hơn 2.530.000 đồng nên chị Lan chưa thuộc diện đóng BHXH bắt buộc.
- Anh Tuấn làm nhân viên kho part-time, lương 30.000 đồng/giờ, làm 4 giờ/ngày, 22 ngày/tháng: lương tháng là 30.000 x 4 x 22 = 2.640.000 đồng. Mức này cao hơn 2.530.000 đồng nên anh Tuấn thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, dù chỉ làm nửa ngày.
3. Cách tính tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH cho part-time
Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn cách xác định tiền lương tháng của người lao động làm việc không trọn thời gian như sau:
- Hưởng lương theo giờ: tiền lương tháng bằng mức lương giờ nhân với số giờ làm việc trong tháng theo hợp đồng lao động.
- Hưởng lương theo ngày: tiền lương tháng bằng mức lương ngày nhân với số ngày làm việc trong tháng.
- Hưởng lương theo tuần: tiền lương tháng bằng mức lương tuần nhân với số tuần làm việc trong tháng.
Và tiền lương làm căn cứ đóng BHXH nói chung, theo điểm b khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, gồm tiền lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương. Nghĩa là nếu hợp đồng của bạn có phụ cấp cố định hằng tháng, khoản đó cũng tính vào tiền lương làm căn cứ đóng, chứ không chỉ tính lương giờ thuần túy.
4. Mức đóng BHXH, BHYT, BHTN cho lao động part-time là bao nhiêu?
Khi đã thuộc diện bắt buộc, mức đóng của lao động part-time áp dụng chung tỷ lệ như lao động toàn thời gian, tính trên tiền lương tháng làm căn cứ đóng:
| Loại bảo hiểm | Người sử dụng lao động đóng | Người lao động đóng | Tổng cộng |
|---|---|---|---|
| BHXH (ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp) | 17,5% | 8% | 25,5% |
| BHYT | 3% | 1,5% | 4,5% |
| BHTN (khi hợp đồng thuộc diện tham gia BHTN) | 1% | 1% | 2% |
| Tổng cộng | 21,5% | 10,5% | 32% |
Ví dụ với tiền lương tháng làm căn cứ đóng là 4.000.000 đồng:
| Khoản đóng | Công ty đóng | Bạn đóng |
|---|---|---|
| BHXH 25,5% | 700.000 đồng | 320.000 đồng |
| BHYT 4,5% | 120.000 đồng | 60.000 đồng |
| BHTN 2% | 40.000 đồng | 40.000 đồng |
| Tổng cộng | 860.000 đồng | 420.000 đồng |
Như vậy, với lương 4.000.000 đồng, bạn thực nhận 3.580.000 đồng sau khi trừ phần bảo hiểm của người lao động, còn công ty phải chi thêm 860.000 đồng tiền bảo hiểm ngoài lương. Đây cũng là lý do một số đơn vị ngại ký hợp đồng lao động với part-time và tìm cách chuyển sang dạng hợp đồng khác — nhưng như đã phân tích ở mục 2, tên gọi hợp đồng không thay đổi bản chất quan hệ lao động.
Lương tháng của bạn dưới ngưỡng bắt buộc thì sao? Bạn vẫn có thể tự giữ liên tục quá trình đóng bằng cách tham gia BHXH tự nguyện (đóng 22% thu nhập lựa chọn, xem chi tiết trong bài BHXH tự nguyện 2026: mức đóng, điều kiện hưởng lương hưu A–Z) và mua BHYT hộ gia đình để không bị gián đoạn quyền lợi khám chữa bệnh. Đội ngũ muabhyt.vn hỗ trợ đăng ký nhanh, không cần tự mò thủ tục — đăng ký mua BHYT ngay tại muabhyt.vn.
5. Phân biệt part-time có hợp đồng lao động với freelancer, cộng tác viên tự do
Không phải ai làm việc linh hoạt cũng là “lao động part-time” theo luật. Bảng dưới đây giúp bạn xác định mình thuộc nhóm nào:
| Dấu hiệu | Part-time có hợp đồng lao động | Freelancer, cộng tác viên tự do |
|---|---|---|
| Có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên | Có | Không, chỉ có hợp đồng dịch vụ, hợp đồng cộng tác |
| Chịu sự quản lý, giám sát, lịch làm việc của một bên | Có | Không, tự chủ thời gian và cách làm việc |
| Lương tháng từ 2.530.000 đồng trở lên (năm 2026) | Được đóng BHXH bắt buộc | Không thuộc diện bắt buộc |
| Phương án thay thế | — | BHXH tự nguyện + BHYT hộ gia đình |
Lưu ý quan trọng: nếu bạn ký “hợp đồng cộng tác viên” nhưng hằng ngày vẫn phải đến đúng giờ, làm đúng ca do công ty xếp, chịu kỷ luật và giám sát như nhân viên thì bản chất vẫn là hợp đồng lao động. Khi đó, bạn vẫn thuộc diện xét đóng BHXH bắt buộc nếu lương tháng đạt ngưỡng, và công ty không thể dùng tên gọi hợp đồng để né nghĩa vụ.
6. Các tình huống đặc biệt người làm part-time hay gặp
Làm part-time ở hai công ty cùng lúc
Theo quy định hiện hành về giao kết nhiều hợp đồng lao động, người lao động đóng BHXH, BHTN theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên, còn BHYT đóng theo hợp đồng lao động có mức tiền lương cao nhất. Vì vậy, nếu bạn làm part-time ở hai nơi, hãy xác định rõ hợp đồng nào là hợp đồng đầu tiên và thông báo cho công ty thứ hai để tránh đóng trùng hoặc bỏ sót.
Tháng nghỉ nhiều, lương tháng thấp bất thường
Tháng nào người lao động không làm việc, không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì tháng đó không phải đóng BHXH, trừ trường hợp nghỉ thai sản. Với lao động part-time làm việc theo ca lẻ, cần đối chiếu kỹ bảng chấm công tháng đó: nếu số ngày không làm việc, không hưởng lương đủ 14 ngày làm việc trở lên thì tháng đó không đóng, và tháng đó cũng không tính vào quá trình đóng.
Chuyển từ part-time sang toàn thời gian (hoặc ngược lại)
Thời gian đóng BHXH được cộng nối liên tục, không mất đi khi bạn đổi hình thức làm việc trong cùng công ty hay chuyển sang công ty khác, miễn là quá trình đóng không bị gián đoạn do nghỉ việc không tham gia. Nếu bạn nghỉ việc hẳn, thời gian đã đóng được bảo lưu tự động — xem thêm bài bảo lưu và cộng nối thời gian đóng BHXH khi chuyển việc và bài nghỉ việc công ty không chốt sổ BHXH thì làm sao để biết cách tự xử lý.
Công ty không đóng BHXH dù bạn đủ điều kiện
Trước hết, hãy tự kiểm tra quá trình đóng của mình trên ứng dụng VssID theo hướng dẫn cách tra cứu quá trình đóng BHXH online. Nếu mở VssID mà thấy thiếu tháng đóng, bạn có thể đối chiếu nguyên nhân theo hướng dẫn mất quá trình đóng BHXH trên VssID: nguyên nhân và cách xử lý. Sau đó, yêu cầu công ty giải thích bằng văn bản; nếu công ty vẫn không đóng, bạn có quyền khiếu nại tới cơ quan BHXH hoặc khởi kiện theo quy định, vì việc không đóng BHXH cho người thuộc diện bắt buộc có thể bị xử phạt hành chính.
7. Hỏi đáp nhanh về part-time và BHXH bắt buộc
Hỏi: Em làm part-time 2 tiếng mỗi ngày, lương 1.500.000 đồng/tháng, có được đóng BHXH bắt buộc không?
Đáp: Không. Lương tháng 1.500.000 đồng thấp hơn ngưỡng 2.530.000 đồng năm 2026 nên bạn chưa thuộc diện bắt buộc. Bạn có thể tham gia BHXH tự nguyện để giữ liên tục quá trình đóng, và mua BHYT hộ gia đình để có thẻ khám chữa bệnh.
Hỏi: Công ty ký hợp đồng cộng tác viên với em nhưng em vẫn phải làm đúng ca, chịu quản lý như nhân viên thì sao?
Đáp: Bản chất vẫn là hợp đồng lao động theo điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Nếu lương tháng của bạn từ 2.530.000 đồng trở lên, bạn thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, bất kể tên gọi của hợp đồng.
Hỏi: Em làm part-time ở hai quán cùng lúc thì đóng BHXH ở đâu?
Đáp: Đóng BHXH, BHTN theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên; BHYT đóng theo hợp đồng có mức lương cao nhất. Hãy báo cho cả hai bên để phối hợp, tránh đóng trùng.
Hỏi: Tháng em nghỉ không lương gần hết tháng thì tháng đó có đóng BHXH không?
Đáp: Tháng nào không làm việc, không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì không phải đóng BHXH tháng đó, trừ trường hợp nghỉ thai sản.
Hỏi: Part-time tham gia BHXH bắt buộc có được hưởng ốm đau, thai sản không?
Đáp: Có. Khi đã tham gia BHXH bắt buộc, bạn hưởng các chế độ như lao động toàn thời gian, gồm ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất, nếu đáp ứng đủ điều kiện hưởng của từng chế độ.
Kết luận
Người làm việc không trọn thời gian hoàn toàn có thể được đóng BHXH bắt buộc — điều kiện quyết định không phải là bạn làm ít giờ, mà là bạn có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên và tiền lương tháng có bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất hay không. Năm 2026, mốc tham chiếu thực tế để tự kiểm tra là 2.530.000 đồng/tháng, đồng thời lương giờ không được thấp hơn mức lương tối thiểu giờ của vùng.
Nếu bạn đủ điều kiện mà công ty chưa đóng, hãy kiểm tra quá trình đóng trên VssID trước, rồi yêu cầu công ty thực hiện nghĩa vụ. Nếu lương tháng của bạn dưới ngưỡng, đừng để quá trình đóng bị đứt đoạn: tham gia BHXH tự nguyện và duy trì BHYT hộ gia đình là phương án rẻ và chủ động nhất.
Đội ngũ dichvubhxh.vn — cùng hệ sinh thái với muabhyt.vn — tư vấn và xử lý hồ sơ BHXH, BHYT cho cá nhân và hộ gia đình, từ tra cứu quá trình đóng đến chuẩn bị hồ sơ chế độ.
Bạn cần người rà soát hồ sơ BHXH, BHYT giúp mình? Đội ngũ dichvubhxh.vn — cùng hệ sinh thái với muabhyt.vn — tư vấn và xử lý hồ sơ BHXH, BHYT cho cá nhân và hộ gia đình, từ tra cứu quá trình đóng đến chuẩn bị hồ sơ chế độ.

