Mở đầu
Về hưu có được cấp thẻ BHYT miễn phí không? Câu trả lời ngắn gọn: có — người đang hưởng lương hưu được cấp thẻ BHYT mà không phải tự đóng thêm một đồng nào.
Đây là một trong những quyền lợi thiết thực nhất của lương hưu mà nhiều người sắp nghỉ hưu chưa biết rõ: trong suốt thời gian hưởng lương hưu, cơ quan bảo hiểm xã hội đóng BHYT cho bạn bằng 4,5% tiền lương hưu hằng tháng, và quỹ BHYT thanh toán 95% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi. Bạn không cần đăng ký mua BHYT hộ gia đình, không cần nộp hồ sơ xin cấp thẻ — thẻ BHYT được chuyển đổi và gia hạn tự động khi bạn bắt đầu hưởng lương hưu.
Bài viết này giải thích ai đóng BHYT cho người về hưu, mức hưởng 95% tính tiền ra sao, trường hợp nào được hưởng tới 100%, thẻ BHYT nhận bằng cách nào sau khi đã dừng cấp thẻ giấy, và — điểm nhiều người nhầm lẫn nhất — sự khác biệt giữa người hưởng lương hưu với người hưởng trợ cấp hằng tháng (Điều 23 Luật BHXH 2024).
1. Ai đóng BHYT cho người về hưu? Bạn có phải đóng thêm không?
Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng thuộc nhóm do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng BHYT (điểm a khoản 2 Điều 12 Luật BHYT 2008, sửa đổi bởi khoản 10 Điều 1 Luật số 51/2024/QH15). Mức đóng bằng 4,5% tiền lương hưu hằng tháng (Điều 13 Luật BHYT; Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).
Nói cách khác, tiền đóng BHYT của người về hưu được trích từ nguồn chi trả lương hưu, do cơ quan BHXH thực hiện — người hưởng lương hưu không phải tự bỏ tiền đóng BHYT. Đây là điểm khác biệt căn bản với thời còn đi làm (người lao động đóng 1,5%, đơn vị sử dụng lao động đóng 3%) và với BHYT hộ gia đình (tự đóng toàn bộ 4,5% mức tham chiếu, người đầu tiên 1.366.200 đồng/năm).
Một hệ quả thực tế ít người để ý: khi bạn nghỉ hưu và bắt đầu hưởng lương hưu, bạn không cần mua BHYT hộ gia đình nữa — mua thêm vừa tốn tiền, vừa không tăng thêm quyền lợi, vì một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHYT thì chỉ được hưởng quyền lợi theo đối tượng có mức hưởng cao nhất. Người hưởng lương hưu đã có BHYT mức hưởng 95%, cao hơn mức 80% của BHYT hộ gia đình, nên thẻ hộ gia đình là thừa.
Ngược lại, nếu bạn rút BHXH một lần thay vì chờ hưởng lương hưu, bạn sẽ mất luôn quyền lợi này: không còn lương hưu thì không còn ai đóng BHYT cho bạn nữa, và bạn phải tự mua BHYT hộ gia đình nếu muốn có thẻ. Đây là một trong những cái giá ít được nhắc tới của việc rút BHXH một lần — đã được phân tích kỹ tại bài rút BHXH một lần 2026: điều kiện, cách tính tiền, thủ tục.
2. Mức hưởng 95% nghĩa là gì? Tính tiền cụ thể ra sao?
Người hưởng lương hưu đi khám chữa bệnh đúng tuyến (đúng nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, hoặc chuyển tuyến đúng quy định, hoặc cấp cứu) được quỹ BHYT thanh toán 95% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng (điểm b khoản 1 Điều 22 Luật BHYT, sửa đổi bởi Luật 51/2024/QH15). Bạn chỉ cùng chi trả 5%.
Ví dụ cụ thể: ông An, lương hưu 6.000.000 đồng/tháng, đi khám và điều trị nội trú với tổng chi phí trong phạm vi BHYT là 10.000.000 đồng. Quỹ BHYT thanh toán 9.500.000 đồng, ông An chỉ trả 500.000 đồng. Nếu cùng đợt điều trị đó mà ông An còn đang tham gia BHYT hộ gia đình (mức hưởng 80%), ông phải trả tới 2.000.000 đồng — gấp 4 lần. Đó là lý do thẻ BHYT theo diện lương hưu đáng giá hơn nhiều so với việc tự mua.
Có hai trường hợp đặc biệt được hưởng 100% chi phí ngay cả khi chỉ có thẻ BHYT diện lương hưu:
- Chi phí một lần khám chữa bệnh thấp hơn 15% mức tham chiếu. Mức tham chiếu năm 2026 là 2.530.000 đồng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), nên ngưỡng này là 379.500 đồng. Một lần khám mà tổng chi phí trong phạm vi BHYT dưới 379.500 đồng thì quỹ BHYT thanh toán toàn bộ, bạn không phải trả đồng nào.
- Đủ 5 năm tham gia BHYT liên tục và số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 lần mức tham chiếu. Ngưỡng này năm 2026 là 15.180.000 đồng (6 × 2.530.000 đồng). Từ thời điểm vượt ngưỡng trong năm, bạn được quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng cho phần còn lại của năm đó. Cách tính chuỗi 5 năm liên tục và cái giá của việc gián đoạn quá 90 ngày đã được giải thích chi tiết tại bài BHYT 5 năm liên tục 2026: cách tính, quyền lợi và cái giá của 91 ngày gián đoạn. Muốn biết mình đã đóng đủ 5 năm liên tục chưa, bạn có thể tự tra cứu bằng hướng dẫn tra cứu giá trị sử dụng thẻ BHYT bằng CCCD của muabhyt.vn.
Lưu ý: mức 95% chỉ áp dụng khi khám chữa bệnh đúng tuyến. Khám trái tuyến tại bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến trung ương mà không có giấy chuyển tuyến thì mức hưởng giảm xuống (40% chi phí điều trị nội trú tuyến trung ương, 100% chi phí điều trị nội trú tuyến tỉnh theo quy định hiện hành). Vì vậy, chọn đúng nơi khám chữa bệnh ban đầu ngay từ khi nghỉ hưu rất quan trọng — xem thêm bài đổi nơi khám chữa bệnh BHYT ban đầu 2026: khi nào được đổi miễn phí.
Sắp nghỉ hưu mà chưa rõ mình đủ điều kiện hưởng lương hưu hay sẽ nhận trợ cấp hằng tháng? Đội ngũ muabhyt.vn (cùng hệ sinh thái với dichvubhxh.vn) tư vấn miễn phí cách tính thời gian đóng còn thiếu để đủ 15 năm hưởng lương hưu, kiểm tra giúp bạn có đủ tuổi nghỉ hưu năm 2026 (nam 61 tuổi 6 tháng, nữ 57 tuổi) hay không. Đăng ký ngay tại muabhyt.vn/dang-ky-bhyt — bạn chỉ cần cung cấp mã số BHXH, phần tính toán còn lại đã có người lo.

3. Thẻ BHYT của người về hưu: nhận bằng cách nào, có cần làm thủ tục không?
Không cần làm thủ tục gì thêm. Khi cơ quan BHXH ban hành quyết định hưởng lương hưu, thẻ BHYT của bạn được chuyển đổi tự động sang diện người hưởng lương hưu: thẻ cũ theo diện người lao động được sử dụng đến hết tháng đơn vị báo giảm, thẻ mới có giá trị từ đầu tháng kế tiếp. Cơ quan BHXH tự động gia hạn thẻ trên hệ thống — người hưởng lương hưu không cần đến trụ sở làm thủ tục (BHXH Hà Nội xác nhận tháng 12/2025: thẻ BHYT của người hưởng lương hưu có hạn dùng đến 31/12/2025 trên VNeID được gia hạn tự động).
Không còn thẻ BHYT giấy. Từ ngày 01/6/2025, cơ quan BHXH dừng cấp mới thẻ BHYT giấy (Công văn 168/BHXH-QLT năm 2025). Người về hưu đi khám bằng một trong ba cách sau:
- Căn cước công dân gắn chip — xuất trình CCCD tại cơ sở khám chữa bệnh, hệ thống tự tra cứu mã số BHYT.
- Thẻ BHYT trên ứng dụng VssID — mở mục “Thẻ BHYT” trong VssID, xuất trình hình ảnh thẻ điện tử.
- Thẻ BHYT trên ứng dụng VNeID — tích hợp thẻ BHYT vào VNeID theo hướng dẫn của Bộ Công an.
Nếu bạn chưa tích hợp thẻ BHYT vào VNeID, có thể tham khảo hướng dẫn tích hợp thẻ BHYT vào VNeID của muabhyt.vn. Trước khi đi khám lần đầu sau khi nghỉ hưu, nên kiểm tra trước giá trị sử dụng của thẻ trên VssID hoặc bằng CCCD để chắc chắn thẻ đã chuyển sang diện lương hưu, tránh tình trạng đến bệnh viện mới phát hiện thẻ chưa có hiệu lực.
4. Khác biệt với người hưởng trợ cấp hằng tháng (Điều 23 Luật BHXH 2024)
Đây là điểm nhiều người nhầm lẫn nhất. Không phải ai nghỉ việc khi về già cũng được hưởng lương hưu — có người chưa đủ 15 năm đóng BHXH nên không đủ điều kiện hưởng lương hưu, mà hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 Luật BHXH 2024. Quyền lợi BHYT của hai nhóm này khác nhau rõ rệt:
| Nội dung | Người hưởng lương hưu | Người hưởng trợ cấp hằng tháng (Điều 23) |
|---|---|---|
| Điều kiện | Đủ tuổi nghỉ hưu + đủ 15 năm đóng BHXH (Điều 64, Điều 98 Luật BHXH 2024) | Đủ tuổi nghỉ hưu, đóng chưa đủ 15 năm, chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, không rút BHXH một lần (Điều 23) |
| Ai đóng BHYT | Cơ quan BHXH đóng từ nguồn chi trả lương hưu (4,5% lương hưu) | Ngân sách Nhà nước đóng BHYT (khoản 6 Điều 23) |
| Mức hưởng KCB đúng tuyến | 95% | 80% |
| Mức trợ cấp | Lương hưu theo tỷ lệ hưởng (tối thiểu 45%) | Tối thiểu 500.000 đồng/tháng (Nghị định 176/2025/NĐ-CP) |
Nói cách khác, cả hai nhóm đều không phải tự đóng BHYT, nhưng người hưởng lương hưu được hưởng 95% chi phí khám chữa bệnh, còn người hưởng trợ cấp hằng tháng chỉ được 80%. Với một đợt điều trị 10.000.000 đồng, người hưởng lương hưu tự trả 500.000 đồng, người hưởng trợ cấp hằng tháng tự trả 2.000.000 đồng — chênh lệch 1.500.000 đồng cho cùng một đợt điều trị. Đây là một lý do thực tế nữa để cố gắng đóng đủ 15 năm hưởng lương hưu thay vì dừng ở trợ cấp hằng tháng: cách tính và bảng tra số năm đóng còn thiếu theo tuổi đã có tại bài đóng BHXH tự nguyện bao nhiêu năm thì được hưởng lương hưu.
Một nhóm thứ ba cũng cần phân biệt: người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (từ đủ 75 tuổi, không có lương hưu — Điều 21 Luật BHXH 2024, Nghị định 176/2025/NĐ-CP). Nhóm này được ngân sách Nhà nước đóng BHYT, và từ ngày 01/01/2026 được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng theo Nghị quyết 261/2025/QH15. Cũng từ 01/01/2026, người từ đủ 75 tuổi đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội cũng được hưởng 100% — nhưng người hưởng lương hưu trên 75 tuổi nói chung thì không tự động được 100%, vẫn hưởng 95% như bình thường (Bộ Y tế trả lời kiến nghị cử tri An Giang, tháng 10/2026). Nếu một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng, mức hưởng áp dụng theo đối tượng có mức cao nhất.
5. Những lưu ý người về hưu hay bỏ sót
Đổi nơi khám chữa bệnh ban đầu sau khi nghỉ hưu. Nhiều người về hưu chuyển về quê sống cùng con cháu, nhưng nơi khám chữa bệnh ban đầu vẫn đăng ký ở bệnh viện gần chỗ làm cũ. Bạn được đổi nơi khám chữa bệnh ban đầu vào 15 ngày đầu mỗi quý (tháng 1, 4, 7, 10), thủ tục không thu phí, giải quyết tối đa 3 ngày làm việc — chi tiết tại bài đổi nơi khám chữa bệnh BHYT ban đầu 2026.
Người hưởng lương hưu vẫn có thể mua BHYT cho người thân. Thẻ BHYT miễn phí chỉ áp dụng cho chính người hưởng lương hưu. Vợ/chồng, cha mẹ chưa có lương hưu vẫn cần tham gia BHYT hộ gia đình riêng — và khi cả hộ cùng tham gia thì được giảm trừ theo người thứ 2, 3, 4, 5 (70%, 60%, 50%, 40%). Mức đóng và cách tính giảm trừ đã có tại bài bảng giá BHYT hộ gia đình 2026. Nếu cha mẹ đã cao tuổi mà chưa có thẻ BHYT, bạn có thể tham khảo hướng dẫn mua BHYT cho người cao tuổi 2026 của muabhyt.vn để biết các lưu ý riêng cho nhóm tuổi này.
Nghỉ hưu trước tuổi vẫn được hưởng BHYT diện lương hưu. Người nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động (Điều 65 Luật BHXH 2024) vẫn hưởng lương hưu — và vì vậy vẫn được cơ quan BHXH đóng BHYT với mức hưởng 95% như người nghỉ hưu đúng tuổi. Điều kiện khác duy nhất là thời gian đóng BHXH bắt buộc tối thiểu 20 năm để nghỉ hưu trước tuổi.
Mất thẻ, hỏng thẻ thì sao? Vì đã dừng cấp thẻ giấy, “mất thẻ” với người về hưu thực chất là mất quyền truy cập thẻ điện tử — quên mật khẩu VssID, mất điện thoại chưa cài VNeID. Cách xử lý nhanh nhất: dùng CCCD gắn chip đi khám trực tiếp, đồng thời khôi phục tài khoản VssID/VNeID. Thủ tục cấp lại thẻ giấy (chỉ còn áp dụng cho trường hợp không có CCCD gắn chip hoặc không cài được VssID/VNeID) đã có tại bài mất thẻ BHYT giấy / thẻ hỏng: cấp lại thế nào, bao lâu.
6. FAQ: BHYT của người hưởng lương hưu
Về hưu có được cấp thẻ BHYT miễn phí không? Có. Người đang hưởng lương hưu được cơ quan BHXH đóng BHYT bằng 4,5% tiền lương hưu, không phải tự đóng thêm. Thẻ được cấp và gia hạn tự động khi bạn bắt đầu hưởng lương hưu, dùng CCCD gắn chip hoặc thẻ điện tử trên VssID/VNeID để đi khám.
Người hưởng lương hưu được BHYT thanh toán bao nhiêu phần trăm? 95% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng khi khám đúng tuyến. Trường hợp chi phí một lần dưới 379.500 đồng (15% mức tham chiếu 2026) thì được thanh toán 100%. Đủ 5 năm BHYT liên tục và cùng chi trả trong năm vượt 15.180.000 đồng (6 lần mức tham chiếu) thì được thanh toán 100% cho phần còn lại của năm.
Người về hưu trên 75 tuổi có được BHYT 100% không? Không tự động. Từ 01/01/2026, mức hưởng 100% chỉ áp dụng cho người từ đủ 75 tuổi đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, hoặc người đang hưởng lương hưu/trợ cấp BHXH hằng tháng thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội (Nghị quyết 261/2025/QH15). Người hưởng lương hưu mức bình thường trên 75 tuổi vẫn hưởng 95%.
Người hưởng trợ cấp hằng tháng có được cấp thẻ BHYT miễn phí không? Có — ngân sách Nhà nước đóng BHYT cho người hưởng trợ cấp hằng tháng theo khoản 6 Điều 23 Luật BHXH 2024, người hưởng không phải tự đóng. Tuy nhiên mức hưởng chỉ 80%, thấp hơn mức 95% của người hưởng lương hưu. Chi tiết đã phân tích tại bài trợ cấp hằng tháng mới từ 01/7/2025 (Điều 23 Luật BHXH 2024).
Rút BHXH một lần rồi có được cấp thẻ BHYT khi về hưu không? Không. Rút BHXH một lần đồng nghĩa với việc bạn không còn thời gian đóng để xét hưởng lương hưu, nên cũng không có thẻ BHYT diện lương hưu. Muốn có BHYT sau đó, bạn phải tự mua BHYT hộ gia đình với mức hưởng 80%.
Chưa đủ 15 năm đóng mà đã đến tuổi nghỉ hưu thì BHYT tính sao? Bạn có hai lựa chọn: đóng một lần cho số năm còn thiếu (tối đa 5 năm) để đủ 15 năm hưởng lương hưu — khi đó được BHYT diện lương hưu 95%; hoặc hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 — khi đó được ngân sách Nhà nước đóng BHYT với mức hưởng 80%. Cách đóng bù đã có tại bài đóng BHXH tự nguyện bao nhiêu năm thì được hưởng lương hưu.
Kết luận
Về hưu, bạn được cấp thẻ BHYT miễn phí — cơ quan BHXH đóng 4,5% tiền lương hưu làm phí BHYT cho bạn, thẻ được cấp và gia hạn tự động, mức hưởng 95% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến, và có thể lên 100% khi đủ 5 năm liên tục và vượt ngưỡng cùng chi trả 15.180.000 đồng/năm. Bạn không cần mua thêm BHYT hộ gia đình, không cần làm thủ tục xin cấp thẻ — chỉ cần nhớ đi khám bằng CCCD gắn chip hoặc thẻ điện tử trên VssID/VNeID, và đổi nơi khám chữa bệnh ban đầu về gần nơi ở mới nếu đã chuyển về quê.
Điều đáng nhớ nhất: thẻ BHYT miễn phí này gắn liền với lương hưu. Rút BHXH một lần, hoặc dừng đóng khi chưa đủ 15 năm, đều có thể khiến bạn mất nó — và phải tự mua BHYT với mức hưởng thấp hơn. Nếu bạn còn thiếu vài năm đóng, hãy tính toán ngay từ bây giờ: đóng bù một lần tối đa 5 năm, hoặc đóng BHXH tự nguyện tiếp cho đủ 15 năm, là cách chắc chắn nhất để giữ cả lương hưu lẫn thẻ BHYT 95% cho tuổi già.
🎁 Sắp nghỉ hưu, chưa rõ mình đủ 15 năm hưởng lương hưu hay sẽ nhận trợ cấp hằng tháng — để muabhyt.vn tính giúp bạn
Đội ngũ muabhyt.vn (cùng hệ sinh thái với dichvubhxh.vn) tư vấn miễn phí: kiểm tra thời gian đóng còn thiếu để đủ 15 năm hưởng lương hưu, tính giúp mức lương hưu dự kiến và hướng dẫn đăng ký đóng bù, đóng BHXH tự nguyện online ngay trên VssID — bạn chỉ cần cung cấp mã số BHXH, phần thủ tục còn lại đã có người lo.
Nguồn căn cứ: Luật BHYT 2008 (Điều 12 — nhóm do cơ quan BHXH đóng; Điều 13 — mức đóng 4,5%; Điều 22 — mức hưởng 95% và 100% khi đủ 5 năm liên tục + vượt 6 lần mức tham chiếu), sửa đổi bởi Luật số 51/2024/QH15; Nghị định 188/2025/NĐ-CP (Điều 6 — mức đóng; Điều 19 — mức hưởng); Luật BHXH 2024 (Điều 21 — trợ cấp hưu trí xã hội từ đủ 75 tuổi; Điều 23 — trợ cấp hằng tháng, khoản 6 NSNN đóng BHYT; Điều 64, 65, 98 — điều kiện hưởng lương hưu; Điều 71 — bảo lưu); Nghị định 176/2025/NĐ-CP (trợ cấp hằng tháng tối thiểu 500.000đ/tháng; trợ cấp hưu trí xã hội 500.000đ/tháng); Nghị định 161/2026/NĐ-CP (mức tham chiếu 2.530.000đ từ 01/7/2026 → ngưỡng 15% là 379.500đ, ngưỡng 6 lần là 15.180.000đ); Nghị quyết 261/2025/QH15 (từ 01/01/2026 người từ đủ 75 tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được BHYT 100%); Công văn 168/BHXH-QLT năm 2025 (dừng cấp thẻ BHYT giấy từ 01/6/2025); Bộ Y tế trả lời kiến nghị cử tri An Giang về mức hưởng BHYT người nghỉ hưu trên 75 tuổi (tháng 10/2026); BHXH Hà Nội về gia hạn tự động thẻ BHYT người hưởng lương hưu (tháng 12/2025). Số liệu áp dụng năm 2026.

